Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Buồng kín, phòng riêng của phụ nữ, con gái trong thời phong kiến: "Hương khuê" dùng để chỉ không gian sinh hoạt riêng tư, kín đáo, thường là nơi ở và làm việc (như thêu thùa, đọc sách) của các thiếu nữ hoặc phụ nữ trong gia đình quyền quý thời xưa. Từ này gợi lên hình ảnh một không gian thanh tao, trang nhã và kín đáo.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • "Thiếp hồng tìm đến hương khuê gửi vào." (Tấm thiếp màu hồng được tìm đến phòng khuê để gửi vào.)
  • Tiếng đàn tỏa ra từ hương khuê thật du dương. (Tiếng đàn lan tỏa từ buồng khuê thật du dương.)
  • Cô ấy sống một cuộc đời kín đáo trong hương khuê. (Cô ấy sống một cuộc đời kín đáo trong buồng phòng của con gái.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Hương khuê các": Có thể dùng để chỉ lầu gác, buồng phòng của phụ nữ một cách trang trọng, cổ kính.

  • Hương khuê các ấy đã chứng kiến bao câu chuyện buồn vui. (Căn buồng khuê trên lầu ấy đã chứng kiến bao câu chuyện buồn vui.)

• "Cửa hương khuê": Chỉ lối vào, ranh giới của không gian riêng tư ấy, thường mang ý nghĩa biểu tượng về sự cách biệt.

  • Nàng chẳng mấy khi bước ra khỏi cửa hương khuê. (Nàng chẳng mấy khi bước ra khỏi cửa buồng khuê.)

Biến thể và từ gần giống

• Khuê phòng (danh từ): Từ đồng nghĩa, cũng chỉ buồng riêng của con gái.
• Khuê các (danh từ): Buồng khuê trên lầu, gác; mang sắc thái trang trọng hơn.
• Phòng khuê (danh từ): Cách nói khác của "khuê phòng".

Từ đồng nghĩa

• Khuê phòng: Buồng khuê.
• Khuê các: Buồng khuê trên gác.
• Buồng the: Buồng riêng của vợ chồng, nhưng đôi khi cũng được dùng với nghĩa rộng hơn cho không gian riêng tư.

Lưu ý về sử dụng

• Tính chất văn chương, cổ điển: "Hương khuê" là một từ Hán Việt mang sắc thái văn chương, cổ kính. Từ này chủ yếu xuất hiện trong thơ ca, văn học cổ điển hoặc khi nói về thời phong kiến. Trong ngôn ngữ hiện đại và đời sống hàng ngày, từ này ít khi được sử dụng.
• Hàm ý văn hóa: Từ này không chỉ đơn thuần chỉ một căn phòng, mà còn phản ánh quan niệm xã hội phong kiến về việc "nam nữ thụ thụ bất thân" và sự gìn giữ, bảo vệ người con gái. Nó gắn liền với hình ảnh người thiếu nữ khuê các, tài sắc, thanh tao.

1. Buồng đàn bà con gái ở, trong thời phong kiến: Thiếp hồng tìm đến hương khuê gửi vào (K).